روش صحیح مسواک زدن و نکات کلیدی که باید بدانید!

• مدت زمان مسواک زدن: حدود ۲ دقیقه، دو بار در روز.
• زاویه قرارگیری مسواک: حدود ۴۵ درجه نسبت به خط لثه.
• نحوه حرکت: به‌آرامی و با حرکات دورانی، از سمت لثه به سمت تاج.
• محل‌های مسواک زدن: تمام قسمت‌های دندان شامل سطوح بیرونی، داخلی و جونده، به‌همراه سطح زبان.
• نوع مسواک و خمیردندان: استفاده از مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید به اندازه یک نخود.

در این مقاله از کلینیک لبخند با 2 شعبه فعال دندانپزشکی در کرج و دندانپزشکی در ماهدشت روش صحیح مسواک زدن را به شما آموزش میدهیم.

پلاک دندانی لایه‌ای نازک و چسبنده از ذرات غذایی و باکتری‌هاست که روی سطح دندان‌ها تشکیل می‌شود. اگر پلاک به‌طور منظم با مسواک و رعایت بهداشت دهان پاک نشود، به مرور زمان سخت شده و به جرم دندان تبدیل می‌شود. پاک کردن منظم پلاک و جرم دندان، علاوه بر کمک به جلوگیری از پوسیدگی دندان، از التهاب و عفونت لثه و همچنین تغییر رنگ و زرد شدن دندان‌ها جلوگیری می‌کند.

چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟

مسواک زدن پیش از خواب ضروری است و علاوه بر آن، باید حداقل یک بار دیگر در طول روز دندان‌ها را مسواک بزنید. هر بار مسواک زدن نیز باید حدود ۲ دقیقه زمان ببرد.

بیشتر بخوانید: اصول بهداشت دهان و دندان

مسواک برقی بهتر است یا مسواک معمولی؟

استفاده از مسواک دستی یا برقی هر دو می‌تواند برای پاکسازی دندان‌ها مناسب باشد، اما مهم‌ترین نکته، رعایت روش صحیح مسواک زدن و تمیز کردن کامل تمام سطوح دندان‌هاست. همچنین استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید اهمیت دارد.

برای برخی افراد، مسواک برقی راحت‌تر و آسان‌تر است. بنابراین انتخاب بین مسواک دستی و برقی به ترجیح شخصی شما بستگی دارد؛ به شرطی که روش صحیح مسواک زدن را رعایت کنید.

چه نوع مسواکی باید انتخاب کنم؟

برای بیشتر بزرگسالان، مسواکی با سر کوچک و الیاف متراکم انتخاب مناسبی است. بهتر است الیاف مسواک در اندازه‌ها و جهت‌های مختلف قرار داشته باشند. استفاده از مسواک نرم نیز توصیه می‌شود، زیرا الیاف آن به‌راحتی خم شده و می‌توانند قسمت‌های زیر لثه و زوایای مختلف دندان را به‌خوبی تمیز کنند.

اگر از مسواک برقی استفاده می‌کنید، مدل‌های چرخشی یا لرزشی می‌توانند گزینه مناسبی باشند. با این حال، مهم‌ترین نکته، رعایت روش صحیح مسواک زدن و تمیز کردن کامل تمام سطوح دندان‌ها حداقل دو بار در روز است.

چرا نباید مسواک سفت بخریم؟

مسواک نرم در مقایسه با مسواک سفت (هارد) انتخاب مناسب‌تری برای تمیز کردن دندان‌هاست؛ زیرا الیاف آن به‌راحتی خم می‌شوند و با روش صحیح مسواک زدن می‌توانند قسمت‌های مختلف دندان و نواحی زیر لثه را بهتر پاک کنند.

از طرفی، استفاده از مسواک سفت ممکن است باعث ساییدگی دندان‌ها و آسیب به لثه شود و به مرور زمان به مینای دندان آسیب رسانده و موجب التهاب لثه شود. از آنجا که پلاک دندانی لایه‌ای نرم است، برای پاک کردن آن نیازی به فشار زیاد یا سایش شدید هنگام مسواک زدن نیست.

بیشتر بدانید: علت سایش دندان

چه زمانی باید مسواک را عوض کنیم؟

انتخاب مسواک مناسب و تعویض به‌موقع آن برای پاکسازی صحیح دندان‌ها اهمیت زیادی دارد. عمر مفید مسواک معمولاً حدود ۳ ماه یا نزدیک به ۲۰۰ بار استفاده است. اگر الیاف مسواک فرسوده، شکسته، کج یا تغییر رنگ داده باشند و انعطاف‌پذیری خود را از دست داده باشند، بهتر است آن را تعویض کنید؛ زیرا در این شرایط، مسواک نمی‌تواند دندان‌ها را به‌خوبی تمیز کند و ممکن است باکتری‌ها و ذرات غذا نیز روی آن باقی بمانند.

پس از هر بار استفاده، مسواک را در محلی قرار دهید که جریان هوا داشته باشد و به‌خوبی خشک شود تا از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها جلوگیری شود. همچنین مقدار خمیردندان مورد استفاده بهتر است متناسب با اندازه نخود باشد.

انتخاب درست مسواک

اگر الیاف مسواک بیش از حد سفت باشند، ممکن است به لثه آسیب وارد کنند؛ بنابراین استفاده از مسواک نرم توصیه می‌شود. هدف اصلی مسواک زدن، پاک کردن باقی‌مانده غذا و پلاک از سطح دندان‌هاست. مسواک‌های سخت می‌توانند به مینای دندان آسیب زده و در نتیجه باعث افزایش حساسیت دندان‌ها شوند.

چه نوع خمیر دندانی بهتر است؟

هنگام انتخاب خمیردندان، میزان فلوراید موجود در آن اهمیت زیادی دارد. بنابراین بهتر است روی بسته‌بندی خمیردندان را بررسی کنید تا از مقدار فلوراید آن مطمئن شوید.

• بزرگسالان: بهتر است از خمیردندانی استفاده کنند که حداقل ۱۳۵۰ ppm فلوراید داشته باشد.
• کودکان: کودکان زیر ۶ سال که پوسیدگی دندان ندارند نیز می‌توانند از خمیردندان مخصوص کودکان استفاده کنند، به شرطی که میزان فلوراید آن حداقل ۱۰۰۰ ppm باشد.
• کودکان زیر ۳ سال: مقدار خمیردندان باید به اندازه یک دانه برنج باشد. برای کودکان ۳ تا ۶ سال نیز مقدار خمیردندان به اندازه یک نخود کافی است. همچنین باید مراقب باشید کودک خمیردندان را نبلعد و آن را کاملاً از دهان خارج کند.

در صورت نیاز، دندانپزشک ممکن است استفاده از خمیردندان با غلظت بالاتر فلوراید یا انجام خدمات فلورایدتراپی را برای پیشگیری از پوسیدگی دندان به شما پیشنهاد کند

با مسواک برقی چگونه دندان ها را تمیز کنیم؟

مسواک زدن با مسواک برقی کمی با مسواک معمولی تفاوت دارد، زیرا سر آن به صورت چرخشی یا لرزشی حرکت می‌کند. ابتدا مسواک را کمی خیس کنید و مقدار خمیردندان به اندازه یک نخود سبز روی آن قرار دهید.

• مسواک برقی را روشن کرده و از دندان‌های عقبی فک پایین شروع کنید. سر مسواک را با زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه نگه دارید.
• فشار ملایمی وارد کنید و هر بار یک دندان را به‌طور کامل تمیز کنید.
• سپس به دندان‌های فک بالا بروید و از قسمت‌های عقبی شروع کنید و دندان‌ها را یکی‌یکی تمیز کنید.
• با سر مسواک، زبان را نیز از قسمت عقب به سمت جلو تمیز کنید.
• در پایان، باقی‌مانده خمیردندان را از دهان خارج کنید و پس از چند دقیقه، دهان را با آب سرد بشویید.

با براکت ارتودنسی چگونه مسواک بزنم؟

مسواک زدن دندان‌ها در زمان استفاده از براکت ارتودنسی تفاوت زیادی با روش معمول ندارد، اما به دلیل وجود براکت و سیم، به چند مرحله اضافی نیاز دارد.

• اگر روی براکت حلقه کشی یا قطعه جداشدنی وجود دارد، ابتدا آن را جدا کنید، بشویید و در محل تمیزی قرار دهید تا پس از مسواک زدن دوباره نصب شود.
• مسواک و خمیردندان را مانند روش معمول آماده کنید.
• اطراف براکت‌ها و قسمت زیر سیم ارتودنسی را با دقت تمیز کنید.
• سیم ارتودنسی را به‌خوبی مسواک بزنید تا تمام ذرات غذا و پلاک از روی آن پاک شود.
• دندان‌ها را به ترتیب و با دقت مسواک بزنید.
• زبان را نیز با مسواک تمیز کنید.
• در پایان، خمیردندان و آب را از دهان خارج کنید و با نگاه کردن در آینه، از تمیز شدن کامل دندان‌ها مطمئن شوید. پس از چند دقیقه، دهان را با آب بشویید.

پس از کشیدن دندان، چگونه مسواک بزنم؟

پس از کشیدن دندان، لازم است هنگام مسواک زدن با دقت بیشتری عمل کنید.

• مسواک را کمی خیس کنید و در چند روز ابتدایی پس از کشیدن دندان، از خمیردندان استفاده نکنید؛ مگر اینکه دندانپزشک آن را توصیه کرده باشد.
• سایر دندان‌ها را مانند همیشه تمیز کنید، اما روی محل دندان کشیده‌شده مسواک نزنید تا لخته خون تشکیل‌شده در حفره دندان آسیب نبیند و جدا نشود.
• در روز اول پس از کشیدن دندان، به‌ویژه در صورت انجام جراحی، دهان خود را با آب نشویید تا لخته خون از محل دندان جدا نشود. از روز بعد می‌توانید دهان را به‌آرامی با آب شستشو دهید.

چگونه به کودک در مسواک زدن کمک کنم؟

تا حدود هفت سالگی بهتر است هنگام مسواک زدن کودکان بر نحوه انجام کار آن‌ها نظارت داشته باشید. به کودک آموزش دهید خمیردندان را پس از مسواک زدن بیرون بریزد و آن را نبلعد. همچنین با آموزش روش صحیح مسواک زدن، ترتیب تمیز کردن دندان‌ها و نحوه حرکت مسواک، یعنی حرکت از سمت لثه به طرف لبه دندان‌ها، می‌توانید به او کمک کنید عادت‌های درست بهداشت دهان را یاد بگیرد.

چگونه دندان ها را مسواک بزنیم؟

مسواک زدن دندان‌ها به روش صحیح باید حداقل دو دقیقه طول بکشد. برای اطمینان، پیشنهاد می‌شود برای دو هفته اول یک تایمر دو دقیقه‌ای تنظیم کنید تا از مدت زمان مسواک زدن خود آگاهی پیدا کنید. اما چگونه باید این کار را انجام دهید؟

1- مرحله اول: ابتدا مسواک را با کمی آب مرطوب کنید و سپس به اندازه یک نخود خمیردندان روی آن بزنید. مرطوب کردن مسواک به نرم‌تر شدن موهای آن کمک می‌کند و باعث می‌شود خمیر دندان بهتر روی دندان‌ها پخش شود. استفاده از مقدار مناسب خمیردندان هم ضروری است؛ زیرا استفاده بیش از حد از آن می‌تواند باعث ایجاد کف زیاد و نامطلوب شود.

2- مرحله دوم: مسواک را به‌گونه‌ای در دست بگیرید که زاویه ۴۵ درجه با لثه داشته باشد و سپس آن را از قسمت لثه به سمت تاج دندان حرکت دهید. این زاویه به شما کمک می‌کند تا نواحی نزدیک به لثه را به‌طور مؤثرتری تمیز کنید و از آسیب به لثه‌ها جلوگیری کنید. حرکات را باید با نرمی انجام دهید تا از بروز خونریزی و التهاب لثه جلوگیری شود.

3- مرحله سوم: در هنگام مسواک زدن، فشار ملایمی به دندان‌ها وارد کنید و به‌خصوص به خط لثه، دندان‌های آسیاب و دندان‌هایی که ترمیم یا روکش شده‌اند، توجه کنید. فشار زیاد می‌تواند به مینای دندان آسیب برساند و موجب حساسیت دندان‌ها شود. همچنین توجه به دندان‌های خاصی که کارهای دندان‌پزشکی روی آن‌ها انجام شده است، ضروری است تا از پوسیدگی یا التهاب جلوگیری شود.

4- مرحله چهارم: با حرکت دادن مسواک به جلو و عقب، سطح خارجی و بالایی دندان‌ها که با آن غذا جویده می‌شود را تمیز کنید. این حرکات باید به‌گونه‌ای باشد که همه نقاط را پوشش دهد و هیچ قسمتی بدون تمیزی نماند. ابتدا سطح خارجی دندان‌های بالا و سپس دندان‌های پایین را بشویید تا تمیزی بهتری حاصل شود.

5- مرحله پنجم: در این مرحله، سطح داخلی دندان‌های بالا و پایین را تمیز کرده و سطح جونده دندان‌ها را نیز بشویید. این کار به جلوگیری از تجمع باقیمانده‌های غذا در نواحی داخلی دندان‌ها کمک می‌کند. تمیز کردن سطح جونده نیز به جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها در طولانی‌مدت کمک می‌کند.

6- مرحله ششم: زبان خود را نیز فراموش نکنید. برای این کار، مسواک را به آرامی روی زبان بکشید تا باکتری‌های چسبیده به آن از بین بروند. این عمل به کاهش بوی بد دهان و بهبود حس طعم در دهان کمک خواهد کرد و به بهداشت کلی دهان و دندان شما می‌افزاید.

7- مرحله هفتم: خمیردندان، آب دهان و کف حاصله را از دهان خود بیرون بریزید و سپس دهان خود را با آب سرد بشویید. شستشو با آب سرد به تمیزی نهایی دهان کمک می‌کند و هر گونه باقیمانده خمیردندان را از بین می‌برد. این کار احساس تازگی و بهداشت بیشتری به شما می‌دهد و برای جلوگیری از مشکلات بعدی دهان مهم است.

آیا لازم است دهانشویه استفاده کنم؟

دهانشویه حاوی فلوراید می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از پوسیدگی دندان داشته باشد. با این حال، نباید بلافاصله پس از مسواک زدن از آن استفاده کنید؛ زیرا دهانشویه می‌تواند فلوراید باقی‌مانده خمیردندان روی سطح دندان‌ها را شسته و اثر آن را کاهش دهد.

بهترین زمان برای دهانشویه چه زمانی است؟

بهتر است دهانشویه را در زمانی جدا از مسواک زدن استفاده کنید؛ برای مثال می‌توانید آن را بعد از ناهار مصرف کنید. همچنین تا ۳۰ دقیقه پس از استفاده از دهانشویه، از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.