آیا دندان شکسته قابل ترمیم است؟ روش های درمان شکستگی دندان چیست؟
شکستگی دندان معمولاً در اثر ضربه، جویدن مواد غذایی سخت یا وارد شدن فشار زیاد به دندان ایجاد می شود. این مشکل علاوه بر تأثیر منفی بر زیبایی لبخند، اغلب با درد و حساسیت همراه است و نیاز به بررسی و درمان سریع توسط دندانپزشک دارد. رسیدگی به موقع می تواند از آسیب های جدی تر و مشکلات بعدی جلوگیری کند.
در برخی موارد، شکستگی دندان خفیف بوده و فقط به صورت ترک یا لب پریدگی جزئی دیده می شود. با این حال، همین آسیب های کوچک نیز می توانند استحکام دندان را کاهش دهند و در صورت بی توجهی، زمینه ساز شکستگی های شدیدتر، پوسیدگی و التهاب لثه شوند. به همین دلیل مراجعه سریع به دندانپزشک اهمیت زیادی دارد.
در کلینیک دندانپزشکی لبخند با توجه به میزان آسیب و شرایط هر بیمار، از روش های متنوعی برای ترمیم دندان شکسته استفاده می شود. در ادامه این مطلب، با انواع روش های درمانی و کاربرد هرکدام بیشتر آشنا خواهید شد تا بتوانید بهترین تصمیم را برای حفظ سلامت و زیبایی لبخند خود بگیرید.
دلایل شکستن دندان چیست؟
شکستگی دندان اگرچه از مشکلات بسیار شایع محسوب نمی شود، اما ممکن است در شرایط مختلف برای هر فردی رخ دهد. ترک خوردگی یا لب پریدگی دندان معمولاً به دلیل تضعیف ساختار دندان یا وارد شدن فشارهای ناگهانی ایجاد می شود. شناخت دلایل اصلی این مشکل کمک می کند تا با پیشگیری و مراجعه به موقع به دندانپزشک، از آسیب های جدی تر جلوگیری کنید.
شکستگی دندان بر اثر پوسیدگی
یکی از مهم ترین عوامل تضعیف و شکستن دندان، پوسیدگی پیشرفته است. زمانی که مینای دندان به طور مداوم در معرض اسیدهای موجود در مواد غذایی یا اسید تولیدشده توسط باکتری های دهان قرار گیرد، به تدریج استحکام خود را از دست می دهد. در ادامه، حفره هایی در دندان ایجاد می شود که هنگام جویدن یا گاز زدن، احتمال ترک یا شکستگی را افزایش می دهد. در موارد شدید، ممکن است بخش بزرگی از دندان به دلیل ضعف ساختاری جدا شود و نیاز به درمان فوری داشته باشد.
شکستگی دندان به دلیل عوامل خارجی
گاهی دندان ها در اثر فشار یا ضربه های بیرونی دچار ترک یا شکستگی می شوند. این فشارها می توانند ناشی از عادت های نادرست یا حوادث ناگهانی باشند. از مهم ترین عوامل خارجی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- شکستن مواد غذایی سخت مانند تخمه یا آجیل با دندان
- جویدن اجسام سفت مانند یخ، ناخن یا مداد
- وارد شدن ضربه شدید به دندان در اثر حوادث، تصادف یا فعالیت های ورزشی
- فشردن شدید دندان ها روی هم در اثر دندان قروچه، استرس یا فشارهای روانی
انواع شکستگی دندان چیست؟
آسیب های واردشده به دندان می توانند شدت های مختلفی داشته باشند و هر نوع شکستگی نیازمند بررسی دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب است.
شکستگی کریز لاین (Craze Line)
خفیف ترین نوع شکستگی دندان که معمولاً بدون درد است، ترک های بسیار ریزی روی مینای دندان ایجاد می کند. این ترک ها ممکن است تا محل اتصال مینا و عاج ادامه پیدا کنند اما اغلب مشکل جدی ایجاد نمی کنند. کریز لاین معمولاً در اثر ضربه های خارجی، تماس با اجسام سخت یا تغییرات ناگهانی دما به وجود می آید و بیشتر جنبه ظاهری دارد.
شکستگی کاسپ دندان
در این نوع آسیب، بخش های برجسته سطح جونده دندان دچار شکستگی می شوند. معمولاً درد زیادی احساس نمی شود، اما در صورت بی توجهی ممکن است آسیب گسترش یابد. برای درمان این نوع شکستگی، اغلب از روش هایی مانند ترمیم یا پرکردن دندان استفاده می شود تا ساختار دندان حفظ شود.
ترک خوردگی دندان
در ترک خوردگی، شکستگی از تاج دندان شروع شده و ممکن است تا زیر لثه امتداد پیدا کند، بدون اینکه دندان کاملاً جدا شود. این نوع آسیب می تواند باعث حساسیت به سرما و گرما شود یا حتی بدون علامت باقی بماند. محل ترک می تواند محل تجمع باکتری ها و شروع پوسیدگی باشد، بنابراین درمان سریع اهمیت زیادی دارد. اگر ترک به پالپ دندان برسد، ممکن است درمان ریشه (عصب کشی) برای حفظ دندان ضروری باشد.
دندان دو نیم شده
در صورتی که ترک دندان به موقع درمان نشود، ممکن است به شکستگی کامل و جدا شدن دندان به دو بخش منجر شود. این نوع شکستگی معمولاً از تاج شروع شده و تا زیر لثه ادامه پیدا می کند. افراد دارای عادت هایی مانند جویدن اجسام سخت بیشتر در معرض این مشکل هستند. گاهی می توان با درمان های تخصصی دندان را حفظ کرد، اما در بسیاری از موارد نیاز به کشیدن دندان وجود دارد.
شکستگی عمودی ریشه
این نوع شکستگی در ریشه دندان رخ می دهد و اغلب علائم ظاهری مشخصی ندارد. تشخیص آن معمولاً با معاینه تخصصی و تصویربرداری رادیولوژی امکان پذیر است و گاهی التهاب لثه نشانه آن است. شکستگی عمودی ریشه بیشتر در دندان هایی دیده می شود که قبلاً درمان شده اند. پس از درمان ریشه، ترمیم مناسب تاج دندان می تواند از بروز این مشکل تا حد زیادی پیشگیری کند.
تشخیص شکستگی دندان چگونه انجام می شود؟
در بسیاری از موارد، زمانی که شکستگی دندان شدید باشد، فرد می تواند آن را به راحتی مشاهده کند؛ اما گاهی ترک ها و شکستگی های ریز به سادگی قابل تشخیص نیستند و تنها با معاینه تخصصی مشخص می شوند. آشنایی با علائم اولیه شکستگی دندان کمک می کند تا در سریع ترین زمان به دندانپزشک مراجعه کرده و از پیشرفت آسیب، درد بیشتر و بروز پوسیدگی دندان جلوگیری شود. در کلینیک دندانپزشکی لبخند، با استفاده از معاینه دقیق و در صورت نیاز تصویربرداری رادیولوژی، نوع و میزان آسیب به طور کامل بررسی می شود.
از مهم ترین نشانه ها و علائم شکستگی دندان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تحریک و التهاب لثه، به ویژه در ناحیه خط لثه اطراف دندان آسیب دیده
- درد یا حساسیت دندان هنگام لمس یا تماس با غذاها و نوشیدنی های سرد و گرم
- احساس لبه تیز یا ناهمواری روی سطح دندان هنگام لمس با زبان
- زخم شدن زبان به دلیل برخورد مکرر با بخش شکسته دندان
- خونریزی در ناحیه دندان آسیب دیده
- مشاهده قطعات شکسته دندان در داخل یا خارج دهان، به خصوص پس از ضربه یا برخورد با اجسام سخت
روش های ترمیم دندان شکسته شده چیست؟
متخصصان دندانپزشکی بسته به میزان آسیب، محل شکستگی و شرایط هر بیمار، از روش های مختلفی برای ترمیم دندان شکسته استفاده می کنند. انتخاب بهترین روش درمانی پس از معاینه دقیق انجام می شود تا علاوه بر حفظ سلامت دندان، زیبایی لبخند نیز حفظ گردد.
کانتورینگ یا پولیش دندان شکسته
در مواردی که شکستگی بسیار جزئی باشد، دندانپزشک با انجام کانتورینگ، لبه های تیز و نامنظم دندان را صاف و هماهنگ می کند. این روش ساده و سریع بوده و معمولاً در یک جلسه انجام می شود. پولیش دندان علاوه بر بهبود ظاهر، از آسیب به زبان و بافت های دهان نیز جلوگیری می کند و معمولاً بدون درد است.
باندینگ یا ونیر دندان شکسته
در شکستگی های دندان های جلویی، زیبایی اهمیت ویژه ای دارد. در روش باندینگ، ماده ای کامپوزیتی و همرنگ دندان روی بخش آسیب دیده قرار داده شده و به گونه ای شکل داده می شود که ظاهری طبیعی ایجاد کند. پس از فرم دهی، مواد با نور مخصوص سخت شده و در نهایت سطح دندان پولیش می شود تا نتیجه ای زیبا و هماهنگ با سایر دندان ها حاصل گردد.
روکش سرامیکی یا لمینت دندان شکسته
لمینت یا روکش سرامیکی یکی دیگر از روش های رایج برای ترمیم ظاهری دندان های جلویی است. این روکش نازک روی سطح دندان قرار می گیرد و ترک ها یا شکستگی های سطحی را پوشش می دهد. علاوه بر بهبود ظاهر دندان، روکش دندان به محافظت بیشتر از دندان آسیب دیده نیز کمک می کند.
پر کردن دندان شکسته
اگر شکستگی باعث ایجاد حفره یا از بین رفتن بخشی از ساختار داخلی دندان شده باشد، از مواد پرکننده مانند کامپوزیت، آمالگام یا گلاس اینومر برای ترمیم استفاده می شود. این روش از تجمع مواد غذایی در ناحیه آسیب دیده جلوگیری کرده و مانع گسترش شکستگی یا پوسیدگی می شود. پس از ترمیم، دندان ظاهری طبیعی و عملکردی مناسب خواهد داشت.
قرار دادن تاج (روکش کامل) دندان
در شکستگی های وسیع که بخش بزرگی از تاج دندان آسیب دیده اما ریشه سالم است، از تاج یا روکش کامل استفاده می شود. این روکش که معمولاً از جنس سرامیک یا فلز ـ سرامیک ساخته می شود، به صورت اختصاصی برای هر بیمار طراحی شده و روی دندان آماده شده قرار می گیرد تا استحکام و عملکرد دندان حفظ شود.
درمان کانال ریشه (عصب کشی)
در صورتی که شکستگی به پالپ و ساختار داخلی دندان رسیده باشد، درمان ریشه برای حفظ دندان ضروری است. در این روش، عفونت و بافت آسیب دیده حذف شده و پس از آن برای بازسازی تاج دندان از روکش استفاده می شود. این درمان به حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن آن کمک می کند.
کشیدن دندان و جایگزینی آن
اگر شدت شکستگی به گونه ای باشد که امکان ترمیم وجود نداشته باشد، کشیدن دندان آخرین گزینه درمانی است. پس از کشیدن، برای حفظ زیبایی لبخند و عملکرد صحیح دندان ها، می توان از روش هایی مانند ایمپلنت یا سایر روش های جایگزینی دندان در کلینیک لبخند استفاده کرد.
چگونه از شکستن دندان جلوگیری کنیم؟
با رعایت چند نکته ساده و کاربردی می توان تا حد زیادی از ترک خوردگی و شکستگی دندان پیشگیری کرد و سلامت دندان ها را در بلندمدت حفظ نمود. مهم ترین راهکارهای جلوگیری از شکستن دندان عبارتند از:
- پرهیز از گاز زدن یا جویدن مواد غذایی و اجسام سخت
- خودداری از فشردن دندان ها روی هم و اقدام برای درمان دندان قروچه
- استفاده از محافظ دندان شبانه برای جلوگیری از آسیب های ناشی از دندان قروچه در زمان خواب
- استفاده از محافظ دندان ورزشی هنگام انجام فعالیت های ورزشی و پرتحرک
- رعایت اصول صحیح بهداشت دهان و دندان شامل مسواک زدن و استفاده از نخ دندان
- انجام معاینات و چکاپ های منظم دندانپزشکی برای تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی
- استفاده از کمربند ایمنی هنگام رانندگی برای کاهش خطر آسیب های دندانی در تصادفات
در زمان شکستگی و آسیب دیدگی دندان چه کار کنیم؟
در صورت شکستن دندان، مهم ترین اقدام مراجعه سریع به دندانپزشک است؛ زیرا درمان به موقع می تواند از درد، عفونت و آسیب های بیشتر جلوگیری کند. رعایت چند نکته ساده می تواند به حفظ سلامت دندان و کاهش عوارض احتمالی کمک کند:
- تکه شکسته شده دندان را داخل آب یا شیر قرار دهید و هنگام مراجعه به دندانپزشک همراه خود ببرید.
- از تلاش برای قرار دادن تکه شکسته در جای خود خودداری کنید.
- برای کاهش باکتری ها و جلوگیری از عفونت، دهان خود را پس از هر وعده غذایی با محلول آب نمک شست وشو دهید.
- برای کاهش درد و تورم، در صورت نیاز از مسکن های رایج مانند ایبوپروفن (با مشورت پزشک) استفاده کنید.
- برای جلوگیری از آسیب به زبان و بافت های داخل دهان، لبه های تیز دندان شکسته را با وکس دندان بپوشانید.
- هنگام غذا خوردن، از سمت سالم دهان استفاده کنید و غذاهای نرم و سبک مصرف نمایید.
- از مصرف نوشیدنی ها و غذاهای بسیار سرد یا بسیار داغ خودداری کنید.
- هرگز برای چسباندن دندان از چسب های خانگی مانند چسب قطره ای استفاده نکنید.
سخن پایانی
شکستگی دندان ممکن است همیشه یک وضعیت اورژانسی نباشد، اما رسیدگی سریع به آن نقش مهمی در حفظ سلامت و ماندگاری دندان دارد. در صورت بی توجهی، ترک های کوچک می توانند عمیق تر شده و به مرور باعث تضعیف ساختار دندان، درد بیشتر و حتی از دست رفتن کامل آن شوند؛ به خصوص زمانی که مواد غذایی سفت جویده می شود.
اگر دندان به طور کامل شکسته باشد، درمان آن معمولاً پیچیده تر از ترمیم یک لب پریدگی ساده خواهد بود. به همین دلیل توصیه می شود در صورت مشاهده هرگونه آسیب، در کوتاه ترین زمان ممکن به دندانپزشک مراجعه کنید. در کلینیک دندانپزشکی لبخند، با بررسی دقیق وضعیت دندان، بهترین روش درمانی برای حفظ سلامت، عملکرد و زیبایی لبخند شما انتخاب خواهد شد.
